İngilizce th sesi nasıl telaffuz edilir? Think ve this farkı

"Think" kelimesini söylediğinde karşındaki "sink" (lavabo) mu anlıyor? "Three" derken "tree" (ağaç) gibi mi çıkıyor? Yalnız değilsin. Türkçede bu ses olmadığı için th telaffuzu, Türkçe konuşanların İngilizcede en çok zorlandığı noktalardan biridir.

Bu yazıda th telaffuzu için ağzını, dilini ve nefesini nasıl kullanman gerektiğini adım adım anlatıyoruz. İngilizcedeki iki farklı th sesini, karıştırılan kelime çiftlerini, Türkçe çevirili örnek cümleleri, sık yapılan hataları ve cevaplı alıştırmaları bulacaksın.

İngilizcede iki farklı th sesi var

Yazıda hep "th" olarak görünse de İngilizcede bu harf ikilisi iki farklı sesle okunur. İkisinde de ağız aynı biçimi alır; fark, ses tellerinin titreyip titrememesindedir.

Sert th: /θ/ (think, three)

Bu ses ötümsüzdür, yani ses telleri titremez; yalnızca hava çıkar. Türkçedeki "s" sesine benzer bir hava akışı vardır, ama dilin yeri farklıdır.

Örnek kelimeler: think (düşünmek), three (üç), thank (teşekkür etmek), Thursday (perşembe), bath (banyo, küvet), mouth (ağız), birthday (doğum günü)

Yumuşak th: /ð/ (this, mother)

Bu ses ötümlüdür, yani ses telleri titrer. Türkçedeki "z" ya da "d" sesine benzer bir titreşim hissedersin, ama yine dil farklı yerdedir.

Örnek kelimeler: this (bu), that (şu), the, they (onlar), there (orada), mother (anne), brother (erkek kardeş)

Farkı hissetmek için elini boğazına koy ve önce "think", sonra "this" demeyi dene. İkincisinde parmaklarında hafif bir titreşim hissetmelisin.

Th sesi adım adım nasıl çıkarılır?

1. Dilini dişlerine götür. Dilinin ucunu üst ön dişlerinin ucuna ya da hemen arkasına hafifçe değdir. Bazı konuşmacılar dil ucunu iki dişin arasından biraz dışarı çıkarır; öğrenirken bu yöntem sesi bulmayı kolaylaştırır.
2. Dilini bastırma. Dil dişe sadece hafifçe değmeli. Sert bastırırsan ses "t" ya da "d"ye döner.
3. Havayı dil ile dişlerin arasından üfle. Sert th için yalnızca hava çıkar (/θ/). Yumuşak th için aynı pozisyonda ses tellerini de çalıştır (/ð/).
4. Sesi biraz uzat. Başlangıçta "thhhh-ink" gibi sesi uzatarak çalış, sonra normal hıza geç.

Hangisini ne zaman kullanacağını nasıl anlarsın?

Kesin bir kural yok, ama işine yarayacak birkaç eğilim var:

• the, this, that, these, those, they, them, there, then, than gibi çok sık kullanılan küçük kelimeler kelime başında genellikle yumuşak th /ð/ ile okunur.
• think, thing, three, thank, Thursday gibi kelimelerin çoğunda kelime başındaki th sert /θ/ okunur.
• Bazı isim-fiil çiftlerinde isim sert, fiil yumuşaktır: breath /θ/ (nefes) – breathe /ð/ (nefes almak).
• Birkaç özel isimde th, düz bir "t" gibi okunur: Thomas, Thailand.

Emin olmadığın bir kelimede sözlüklerdeki fonetik yazıma bakmak en güvenli yoldur: /θ/ sert, /ð/ yumuşak th demektir.

Örnek cümleler ve Türkçe çevirileri

Aşağıdaki cümleleri sesli oku ve her th sesinde dilinin dişlerine değdiğinden emin ol.

• I think this is the right answer. — Bence bu doğru cevap.
• Thank you for the birthday present. — Doğum günü hediyesi için teşekkür ederim.
• My brother has three children. — Erkek kardeşimin üç çocuğu var.
• They live there with their mother. — Orada anneleriyle yaşıyorlar.
• The meeting is on Thursday. — Toplantı perşembe günü.
• Open your mouth, please. — Ağzınızı açın, lütfen.
• Take a deep breath. — Derin bir nefes al.
• Breathe slowly. — Yavaşça nefes al.

Karıştırılan kelime çiftleri

Th sesini doğru çıkarmazsan bazı kelimeler bambaşka bir kelimeye dönüşür. Bu çiftleri sesli okuyarak farkı duymaya çalış:

• think (düşünmek) – sink (lavabo; batmak)
• three (üç) – tree (ağaç)
• thank (teşekkür etmek) – tank (tank, depo)
• thin (ince) – tin (teneke)
• they (onlar) – day (gün)
• then (sonra, o zaman) – den (in, hayvan barınağı)
• mouth (ağız) – mouse (fare)

Bağlam genellikle anlamı kurtarır, ama özellikle tek kelimelik cevaplarda ya da telefonda bu fark önem kazanır.

Sık yapılan hatalar

1. Th yerine t ya da d söylemek. "Three" yerine "tree", "they" yerine "dey" demek en yaygın hatadır. Çözüm: dilini dişlerin arasına koyup havayı kesmeden üfle; "t" ve "d"de dil havayı tamamen keser, th'de kesmez.

2. Th yerine s ya da z söylemek. "Think" yerine "sink", "this" yerine "zis" demek de sık görülür. Bunun nedeni dilin dişlerin arkasında, damağa yakın kalmasıdır. Dil ucunu öne, dişlere doğru getir.

3. Sesi fazla sert yapmak. Dili dişlere bastırıp sesi patlatmak, th'yi "t"ye yaklaştırır. Dokunuş hafif, hava akışı sürekli olmalı.

4. Sert ve yumuşak th'yi karıştırmak. "Think" kelimesini titreşimli (/ð/) söylemek anlamı genellikle bozmaz, ama aksanı belirgin hâle getirir. Yeni bir kelime öğrenirken hangi th olduğunu da not al.

5. "The" kelimesini hep aynı okumak. "The" sessiz harfle başlayan kelimelerden önce genellikle /ðə/ (the book), sesli harf sesiyle başlayan kelimelerden önce genellikle /ði/ (the apple) okunur. Her iki durumda da th yumuşaktır.

Pratik alıştırmalar

Alıştırma 1: Sert mi, yumuşak mı?

Aşağıdaki kelimelerdeki th sesini sert (/θ/) ya da yumuşak (/ð/) olarak grupla:

think, this, three, mother, thank, they, bath, brother, Thursday, the

Alıştırma 2: Doğru kelimeyi seç

1. I (think / sink) you're right.
2. There are (three / tree) apples on the table.
3. (Thank / Tank) you very much!
4. Open your (mouth / mouse) and say "ah".
5. (They / Day) are my best friends.

Alıştırma 3: Hangi kelimede th, "t" gibi okunur?

Thomas, think, the, three

Cevap anahtarı ve açıklamalar

Alıştırma 1

• Sert th /θ/: think, three, thank, bath, Thursday
• Yumuşak th /ð/: this, mother, they, brother, the

Açıklama: "this, they, the" sık kullanılan küçük kelimeler olduğu için yumuşak okunur. "Mother" ve "brother" kelimelerinde de th yumuşak okunur. Kelime ortasındaki th her zaman yumuşak değildir (örneğin "nothing" kelimesinde serttir), bu yüzden bu tür kelimeleri tek tek öğrenmek en güvenlisidir.

Alıştırma 2

1. think — "Bence haklısın." anlamı için "think" gerekir; "sink" lavabo ya da batmak demektir.
2. three — "Masada üç elma var." Elma sayısı söz konusu olduğu için "three".
3. Thank — "Çok teşekkür ederim." kalıbı "Thank you very much".
4. mouth — "Ağzını aç ve 'a' de." Fare (mouse) burada anlamsız olur.
5. They — "Onlar en iyi arkadaşlarım." Cümlenin öznesi bir zamir olmalı; "day" (gün) anlamsız olur.

Alıştırma 3

Thomas — Bu isimde th, düz bir "t" gibi okunur. Diğer kelimelerde th sesi vardır: think ve three sert, the yumuşak.

Sonuç

Th telaffuzu ilk başta garip gelebilir, çünkü Türkçede dilini dişlerine değdirerek çıkardığın bir ses yok. Ama düzenli tekrar ettikçe ağzın bu pozisyona alışır. Önce tek tek kelimelerle (think, this, three, they), sonra karıştırılan çiftlerle, en son da tam cümlelerle çalış. Kendi sesini kaydedip dinlemek, farkı duymanın en kolay yollarından biridir.

Telaffuzunu günlük konuşmada kullanmak için evde İngilizce konuşma pratiği yazımızdaki yöntemlere göz atabilirsin. Genel İngilizce seviyeni merak ediyorsan ücretsiz seviye testi ile başlayabilir, temelden ilerlemek istersen A1–C2 dersleri bölümüne geçebilirsin.